İndirimli kurumlar vergisi hesabında tek bir yanlış kural, yıllar boyunca devreden bakiyeyi ve her dönemin ödenecek vergisini değiştirir. Bu yüzden motoru üç ayrı kaynağa karşı sürekli doğruluyoruz: Gelir İdaresi Başkanlığı'nın resmî rehberi, çok dönemli hesap örnekleri ve beklenen sonucu bilmeden hesabın kendi içinde tutarlı olup olmadığını denetleyen testler.
Her rastgele senaryo birkaç farklı biçimde yeniden kurulur ve yıllar boyunca sırayla kesinleştirilir. Sonuçlar arasındaki şu ilişkilerden biri bozulursa test başarısız olur:
| Dönüşüm | Zorunlu sonuç |
|---|---|
| Tüm TL tutarları 10 katına çıkarılır | Her yıl kullanılan katkı ve ödenecek vergi de 10 katına çıkar |
| Belgeler, dönemler ve harcamalar sisteme ters sırayla girilir | Sonuç kuruşu kuruşuna aynı kalır |
| Aynı veritabanında başka bir şirketin kesinleşmiş verisi bulunur | Sonuç değişmez; şirketler birbirini etkilemez |
| Her yılın verisi o yıl hesaplanmadan hemen önce girilir | Sonuç değişmez; gelecek dönem verisi geçmiş dönemi etkilemez |
| Aynı dönem önce önizlenir, sonra kesinleştirilir | Önizleme ile kesin sonuç aynıdır |
| İlk yılın matrahı artırılır | Kullanılan katkı ve ödenecek vergi azalmaz |
| Yatırım tutarı ve harcamalar 1,5 katına çıkarılır | Yıllar boyunca kümülatif kullanım azalmaz |
Aynı senaryolarda her kesinleşmiş dönem için yasal değişmezler de denetlenir:
Aşağıdaki kurallar hesabı en çok etkileyen ve en sık gözden kaçan noktalardır. Her biri için ayrı bir test fazı vardır ve her değişiklikte yeniden çalışır.
| Konu | Motorun uyguladığı kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Eski / yeni hükümler | Yeni KVK 32/A hükümleri, başvurusu 16.06.2025 veya sonrası olan ve 24.07.2025 veya sonrası alınan belgelere uygulanır; iki şarttan biri yoksa eski hükümler geçerlidir. | 7555 SK; GİB Rehberi Örnek 23-25 |
| 4 ve 10 hesap dönemi | Süre, indirim hakkının kullanılabileceği ilk hesap döneminden başlar (belge alma yılından değil). Diğer faaliyet kazancı ilk 4, yatırımdan elde edilen kazanç en fazla 10 hesap dönemi. | KVK 32/A; GİB Rehberi Örnek 26-27 |
| İki ayrı %50 havuz | Yeni hükümlere tabi belgede 4 yıllık dönem açıkken diğer faaliyet kazancı ve yatırımdan elde edilen kazanç, toplam katkının ayrı %50'lik paylarını yıllar boyunca kümülatif kullanır. Dönem kapanınca diğer faaliyet payının kullanılmayan kısmı yatırım kazancına devreder. | KVK 32/A; GİB Rehberi Örnek 35-36 |
| Tevsi yatırımı ve ihracat | Tevsi yatırımına isabet eden kazanç önce diğer faaliyet, sonra üretim ve ihracat matrahından ayrılır; her parça kendi oranıyla (ihracat %20, üretim %24) indirime girer. Aynı kazanç iki kez indirim almaz, indirimli matrah dönem matrahını aşmaz. | KVK 32/A, 32/7-8; GİB Rehberi Örnek 37, 43 |
| Oran puanları yıllara göre | İhracat ve üretim 1 puan indirimi 2022 hesap döneminden; ihracat 5 puan 2023/3. geçici dönemden; halka arz 2 puan 2021 kazançlarından ve halka arz yılı dahil 5 hesap dönemi. Önce 32/6-7-8 oranı, sonra 32/A indirimi uygulanır. | KVK 32; GİB Rehberi Örnek 6, 16, 18-20, 42-43 |
| Asgari kurumlar vergisi | Asgari vergiden yalnız 02.08.2024'ten önce alınmış belgelerin 32/A indirimi ile 32/6-7-8 indirimlerinden doğan alınmayan vergi düşülür. İlk defa faaliyete başlayan kurumda başlanılan dönem dahil 3 hesap dönemi asgari vergi uygulanmaz. | KVK 32/C; GİB Rehberi Örnek 44-47 |
| Eski hükümlerde tamamlanma yılı | Yatırım dönemi, fiili tamamlanmayı içeren geçici vergilendirme döneminin son günü biter. Tamamlanma yılının sonraki dönemlerinde diğer faaliyet kazancına indirim, o döneme kadarki kazançla sınırlı olarak uygulanır; yatırımdan elde edilen kazanç ayrıca indirime girer. | GİB Rehberi Örnek 33 |
| Endeksleme | Kullanılmayan katkı, tamamlama vizesi başvurusunu izleyen yıldan itibaren geçici dönem bazında yeniden değerleme oranıyla artırılır; 4 yıllık dönem payı ile yatırım kazancı payı ayrı endekslenir. | KVK 32/A; GİB Rehberi Örnek 39 |
Kesinleşmiş bir dönem yeniden hesaplandığında önceki rapor silinmez; "yerine geçildi" olarak arşivde kalır. Bakiye, kesinleşmiş kullanım varken formdan değiştirilemez.
Doğru motor, eksik ya da tutarsız veriyle yanlış sonuç üretir. Beyanname Öncesi Kontrol, hesaplamadan önce şu durumlarda uyarır:
Demo ortamındaki örnek şirketlerde her dönemin kullanılan katkısını, vergi yükü tablosunu ve beyannameye aktarılacak tutarları adım adım inceleyebilirsiniz.